‘Mohammed was de eerste liberale moslim. Hij heeft veel van de te strenge wetten van zijn tijd veranderd en de mensen vrijheid geschonken. Daarom hou ik van Mohammed. En om een misverstand uit de wereld te helpen: als moslim hou ik ook van Jezus.’

Mehmet Kaplan uit Aalten is voorzitter van de Liberale Islamitische Stichting in Nederland. Kaplan behoort tot de zogeheten alevieten, een stroming binnen de Islam die je als vrijzinnig of liberaal zou kunnen betitelen. De alevieten geloven dat imam Ali, de neef van de Mohammed, de rechtmatige opvolger van de profeet is. Als aleviet gelooft Kaplan in de scheiding tussen kerk en staat, wat tot uitdrukking komt in het feit dat Kaplan lid is van de Provinciale Staten van Gelderland voor de PvdA. De koran is in de visie van Kaplan een prachtig boek om te lezen, maar sommige verzen zijn letterlijk, maar ander verzen zijn figuurlijk bedoeld. Kaplan is van Turkse afkomst. Volgens schattingen behoort 35% van de Turkse moslims tot het alevitisme. Naar schatting zijn er in Nederland een kleine 60 duizend alevieten.

Emancipatie
Volgens Kaplan kenmerkt het leven van de profeet Mohammed zich door een revolutionaire levenshouding. Allereerst maakte Mohammed duidelijk dat je mensen niet beoordelen naar huidskleur. In dat opzicht heeft Mohammed een belangrijke rol gespeeld in het emancipatieproces van tal van volkeren van zijn tijd. En hij heeft het opgenomen voor de gelijkberechtiging tussen mannen en vrouwen. Zo heeft Mohammed ervoor gezorgd dat er ruimte werd gemaakt voor vrouwen binnen het islamitisch erfrecht. En zeker niet op de laatste plaats heeft Mohammed aan de wieg willen staan van een diepgaande dialoog tussen aanhangers van de grote godsdiensten. ‘Voor Mohammed waren alle profeten, Mozes, David en Jezus gelijk aan hem God is niet alleen de God was van de moslims, maar van de hele mensheid. Allah is de schepper van alle mensen: ‘Allah rabbil galemin’.

Bekering
Daarom kent de Islam volgens de liberale moslim-voorzitter ook geen bekeringsdrang. ‘Waarom zou ik een ander moeten bekeren? Was Allah niet in staat om een jongen of een meisje in een islamitisch land ter wereld te brengen, als hij zou willen dat iedereen moslim was?. Ik ben toevallig geboren bij een islamitische vader en moeder. Maar ik had net zo goed als christen of jood geboren kunnen worden in Tilburg of Amsterdam. Mohammed weet dat je de religie aanneemt van de plaats waar je geboren bent. Alle profeten, van Adam tot en met Mohammed, zijn door God gestuurde profeten. Het was hun opdracht de mensen te leren om de goede weg te vinden in het leven. Niet meer en niet minder.’

Vergrootglas
Volgens Kaplan is er sprake van een ernstig misverstand over landen als Turkije. ‘In mijn geboorteplaats Antiochia werken mensen van tal van godsdiensten uitstekend met elkaar samen. Turkije is veel moderner dan hier wordt gezien. In Nederland worden de verschillen onder een vergrootglas gelegd en niet de bindende factoren.’ En het is in Kaplans visie niet eens belangrijk waar je geboren bent: in Turkije, Marokko of Nederland.’ Mohammed zei dat het erom gaat het land waar je woont te beschermen en te verdedigen, niet het land waar je geboren bent. Wat ik in Nederland mis is consensus. Wat verbindt ons als moslims met christenen en joden? Daar zit de essentie.’ Kaplan gelooft dan ook in de blijvende waarde van de multi-culturaliteit: als we geen bindende factoren weten te vinden, zal het probleem dat er in dit land mensen van diverse volkeren met elkaar samen proberen te leven alleen maar groter worden.’ Mohammed kende dit probleem als geen ander. Vandaar dat hij al heel vroeg pleitte voor een democratische gezondheidszorg. ‘Zorg mag niet bepaald worden door wat iemand gelooft. Er bestaat geen islamitische of joodse penicilline. Penicilline werkt bij ons allemaal.’

Machtswellust
Kaplan erkent dat men binnen bepaalde islamitische gelederen wel sprake de neiging heeft om mensen tot de islam te bekeren. Maar datzelfde geldt voor sommige christelijke stromingen. ‘Maar heeft meer te maken met de machtswellust van deze mensen, dan van de intenties van Mohammed, Koran of Islam. Mensen gebruiken religie om hun macht te vergroten.’
God heeft zich volgens Kaplan geopenbaard in alle Heilige Boeken. ‘De Koran is neergedaald naar de aarde tijdens de Ramadan. Tijdens de Ramadan moeten alle moslims kennis nemen van die boeken: dat wil zeggen dat ik als moslim kennis moet nemen van de wet van Mozes en de woorden van Jezus. Ik vraag me af welke moslim dat doet. Gelovige moslims houden misschien wel van Jezus dan kerkelijke gelovigen. Mohammed is in de visie van de moslim alleen de laatste profeet. Mohammed is een soort verzamelpunt. De goddelijke openbaring eindigt bij hem.’

Wetgeving
Politici zouden er wijs aan doen om kennis te nemen van de islamitische wetgeving. In de zaak Erik O. heeft Minister Donner gezegd dat hij uit respect voor de islam het graf van de Irakees niet wilde openen. ‘Ik waardeer zijn respect voor de islam,’ aldus Kaplan. ‘Maar wat Donner kennelijk niet wist is dat - zoals beschreven staat in art. 64, lid 4 van het Islamitische wetboek - als een moslim door een misdrijf om het leven is gekomen, het graf wel mag worden geopend. Ik heb een vermoeden dat het ministerie zich heeft laten leiden door het belang om geen schadevergoeding te hoeven betalen.’

Besnijdenis
Mehmet Kaplan is geen fan van het gedachtegoed van Ayaan Hirsi Ali. Ze waren ooit beide lid van de PvdA, tot Hirsi Ali de overstap maakte naar de VVD. ‘Zij doet voorkomen of de vrouwenbesnijdenis, zoals die voorkomt in landen als Somalië, een specifiek islamitisch probleem is. Maar de vrouwenbesnijdenis heeft haar oorsprong in de cultuur van de Egyptische farao. Deze landen waren nog christelijk, noch islamitisch,’ zo betoogt de liberale moslim-voorzitter. De Koran verbiedt vrouwenbesnijdenis. ‘Jongens mogen uit hygiënisch oogpunt wel besneden worden’, zo legt Kaplan uit.

Extremisme
Kaplan zegt teleurgesteld te zijn dat men in Nederland zo weinig weet van de verschillen tussen de diverse islamitische stromingen. Zoals je een protestant niet kunt aanspreken op het hiërarchische karakter van het katholicisme, kun je een alevitische moslim niet aanspreken of het gedrag van de extreme wahabieten. ‘Wie het probleem van het extremisme onnodig aanscherpt als het om gewone moslims gaat, meent kennelijk de gelegenheid te hebben om te zeggen en te doen wat hem uitkomt.’